Do odpowietrzenia hamulców w motocyklu musisz mieć płyn hamulcowy, wężyk i narzędzia. Z reguły zabieg ogranicza się do pompowania klamką, odkręcania odpowietrznika i wypuszczania płynu z powietrzem przez wężyk. Z artykułu dowiesz się, jak rozpoznać, czy hamulce wymagają odpowietrzenia, czy naprawy lub regeneracji. Poznasz również tradycyjną technikę odpowietrzania hamulców.
We współczesnych motocyklach dominują układy hydrauliczne. Po naciśnięciu klamki pompa wytwarza ciśnienie, a płyn hamulcowy przenosi je przez przewód. Na koniec zacisk dociska klocki do tarczy. Kiedy w układzie pojawią się pęcherzyki powietrza, hamulec będzie działał z mniejszą precyzją, a klamka lub pedał hamulca zrobią się miękkie.
Kiedy hamulce wymagają odpowietrzenia?
Najprostsza odpowiedź jest oczywiście taka, że wtedy, gdy do układu hydraulicznego dostanie się powietrze.
Przyczyny zapowietrzenia mogą być różne, a najczęstsze to:
- wymiana przewodów hamulcowych,
- regeneracja zacisku,
- demontaż pompy,
- wymiana płynu bez kontroli jego poziomu w zbiorniku,
- nieszczelność w układzie hamulcowym,
- długotrwała jazda w trudnych warunkach,
- długi postój.
Najbardziej typowym objawem zapowietrzenia jest miękka klamka hamulca. Dźwignia wpada głębiej, praca hamulca jest gorzej wyczuwalna. W przypadku tylnego hamulca efekt jest podobny, ale zamiast klamki mamy pedał. Jeżeli robi się „gumowy”, zapada się albo ma wyraźnie dłuższy skok to również warto pomyśleć o odpowietrzeniu.
Inny objaw to twardnienie klamki hamulca dopiero po kilkukrotnym szybkim naciśnięciu. To z kolei oznacza, że w układzie jest powietrze, które przemieszcza się wraz z płynem hamulcowym.
Miękka klamka, pęcherzyki powietrza i spadek skuteczności hamowania
Miękka klamka hamulca to najczęstszy powód, dla którego motocyklista zaczyna interesować się tym, co dzieje się z układem hamulcowym. Przy poprawnie odpowietrzonym układzie klamka pracuje z wyczuwalnym i przewidywalnym oporem. Siła tego oporu zależy od marki i modelu pompy hamulcowej, a regułą jest to, że musi być powtarzalna.
Podczas odpowietrzania pęcherzyki powietrza są widoczne, bo używa się przeźroczystego wężyka. W wypływającym płynie mogą pojawiać się małe bąbelki. To powietrze, którego należy pozbyć się z układu. Kiedy przestaną się wydobywać to znaczy, że hamulec został prawidłowo odpowietrzony. Celem zabiegu jest bowiem uzyskanie przepływu czystego płynu bez bąbelków oraz stawiania oporu przez klamkę lub pedał hamulca.
Spadek skuteczności hamowania należy do najczęstszych objawów zapowietrzenia. Motocykl zaczyna hamować później, mniej zdecydowanie i z mniejszą precyzją. To wszystko przy coraz mocniejszym nacisku klamki.
Przy okazji zwróć uwagę na wszelkiego rodzaju wycieki i zapocenia przy pompie, końcówkach przewodów, zaciskach lub odpowietrzniku. To oznacza, że oprócz odpowietrzenia hamulców trzeba jeszcze usunąć przyczynę nieszczelności. Bez tego problem zapowietrzania hamulca powróci.
Różnica pomiędzy zapowietrzeniem a zużytym płynem hamulcowym
Zapowietrzenie układu i zużyty płyn hamulcowy mogą dawać podobne objawy. Warto wiedzieć, że płyny typu DOT 4 i DOT 5.1 są higroskopijne, a więc chłoną wilgoć z otoczenia. Z czasem obniża się ich odporność na działanie wysokich temperatur, a w układzie pojawiają się zanieczyszczenia. Dlatego producenci motocykli zalecają wymianę płynu hamulcowego co 2 do 3 lat lub co drugi albo trzeci interwał serwisowy. Szczegółowe informacje znajdziesz w instrukcji obsługi swojego motocykla.
Wymiana płynu hamulcowego to zabieg, przy którym należy przeprowadzić odpowietrzanie. Pamiętaj o odpowiednim doborze płynu. Jego wybór jest zależny od oznaczenia na pokrywie zbiorniczka lub informacji z instrukcji obsługi. Warto wiedzieć, że płyn DOT 5.1 to nie to samo co DOT 5. Ten drugi jest silikonowy i nie powinien być mieszany z DOT 4 ani z DOT 5.1.
Co przygotować przed odpowietrzaniem hamulców motocyklowych?
Do odpowietrzenia układu hamulcowego warto się odpowiednio przygotować:
- kup płyn hamulcowy w specyfikacji określonej przez producenta motocykla,
-
przygotuj miejsce pracy i narzędzia takie jak:
- klucz do odpowietrznika,
- przezroczysty wężyk,
- pojemnik na zużyty płyn,
- rękawiczki,
- czyste szmatki,
- ręczniki papierowe,
- coś do zabezpieczenia lakierowanych elementów
- ustabilizuj motocykl, stawiając go na równej powierzchni, z kierownicą ustawioną tak, żeby zbiorniczek płynu był w pozycji poziomej, najlepiej postawić maszynę na stojaku serwisowym lub stopce centralnej.
Podczas przygotowań upewnij się, że wężyk ciasno siedzi na odpowietrzniku. Obejrzyj elementy układu hamulcowego pod kątem potencjalnych wycieków. Jeżeli motocykl ma układ ABS, upewnij się, że producent nie wymaga specjalnych czynności ponad te, które standardowo wykonuje się w trakcie odpowietrzania.
Odpowietrzanie hamulców krok po kroku: metoda tradycyjna, zaciski i układ ABS
Najpopularniejsza metoda odpowietrzania hamulców to pompowanie klamką lub pedałem hamulca, chwilowe odkręcanie odpowietrznika i wypuszczanie płynu z powietrzem przez wężyk. Zasada jest prosta – wytwarzasz ciśnienie w układzie, otwierasz odpowietrznik, wypuszczasz płyn z powietrzem, zamykasz odpowietrznik i puszczasz klamkę lub pedał hamulca.
Tradycyjna metoda odpowietrzania hamulców w motocyklu krok po kroku:
- zdejmij pokrywę zbiorniczka z płynem hamulcowym,
- jeśli w zbiorniczku jest stary, ciemny płyn, można go częściowo odessać strzykawką lub pompką, ale nie dopuść do odsłonięcia otworów zasilających pompę,
- dolej świeży płyn hamulcowy,
- nałóż wężyk na odpowietrznik, a drugi koniec włóż do pustego pojemnika,
- kilka razy powoli naciśnij klamkę lub pedał hamulca i przytrzymaj,
- lekko odkręć odpowietrznik, przez wężyk powinien wypłynąć płyn, klamka lub pedał może opaść głębiej,
- zakręć odpowietrznik,
- zwolnij klamkę lub pedał hamulca.
Powtarzaj ten cykl do momentu, gdy z wężyka przestaną wychodzić pęcherzyki, a np. klamka zacznie pracować stabilnie. Jednocześnie pilnuj poziomu płynu w zbiorniczku. Jeśli spadnie zbyt nisko, pompa zassie powietrze.
Przy motocyklach z dwoma zaciskami z przodu należy odpowietrzyć oba zaciski. Z reguły zaczyna się od tego położonego dalej od pompy, a potem przechodzi się do bliższego, chyba że instrukcja obsługi mówi inaczej. Jeśli zacisk ma więcej niż jeden odpowietrznik, trzeba uwzględnić wszystkie punkty odpowietrzania. W przeciwnym razie powietrze może nadal pozostawać w układzie.
W przypadku układów z ABS może się zdarzyć, że zapowietrzył się modulator ABS. Wtedy może być konieczna aktywacja pompy przez komputer diagnostyczny lub inna procedura serwisowa przewidziana przez producenta.
Kolejność pompowania klamki, luzowania odpowietrznika i dolewania płynu
W tradycyjnej metodzie koniecznie należy zachować kolejność. Najpierw uzupełniasz świeży płyn, potem naciskasz powoli klamkę hamulca, aż poczujesz opór i trzymasz ją wciśniętą. Dopiero wtedy delikatnie luzujesz odpowietrznik, by płyn z pęcherzykami powietrza wypłynął przez wężyk. Kiedy przepływ osłabnie, zakręć odpowietrznik i dopiero wtedy puść klamkę.
Przy samym odpowietrzaniu liczą się stabilna praca klamki i brak pęcherzyków powietrza. Przy wymianie płynu połączonej z odpowietrzaniem, musisz też zwrócić uwagę na to, czy stary płyn w całości opuścił układ hamulcowy. Będzie to widoczne w postaci zmiany koloru płynu.
Po zakończeniu odpowietrzania sprawdź działanie hamulców na postoju. Spróbuj przetoczyć motocykl i nacisnąć klamkę lub pedał hamulca. Pierwsza jazda powinna być spokojna i wykonana w bezpiecznym miejscu, najlepiej poza drogą publiczną. Zacznij od lekkiego hamowania, a potem spróbuj zahamować mocniej.
Najczęstsze błędy: zasysanie powietrza, zbyt niski poziom płynu i nieszczelny wężyk
Najczęstsze błędy popełniane podczas odpowietrzania to:
- zasysanie powietrza – przyczyną tego jest puszczenie klamki przy odkręconym odpowietrzniku,
- zbyt niski poziom płynu w zbiorniczku – jeśli pompa zassie powietrze od góry, procedura odpowietrzania będzie dłuższa, bo trzeba będzie wypchnąć powietrze z całego układu,
- nieszczelny wężyk – jeśli przewód luźno siedzi na odpowietrzniku, mogą pojawiać się bąbelki, choć sam układ jest już odpowietrzony,
- zbyt mocne odkręcanie odpowietrznika – w takiej sytuacji płyn może wypływać bokiem, a układ zassie powietrze przy gwincie,
- użycie nieodpowiedniego płynu hamulcowego – pamiętaj, żeby zawsze używać płynu, który jest zalecany przez producenta, z reguły to DOT 4 lub DOT 5.1 i można ich używać zamiennie.
Jeśli masz pewność, że procedura została przeprowadzona prawidłowo, a pomimo tego układ hamulcowy nie działa tak, jak powinien, to warto odwiedzić serwis w celu dokonania odpowiedniej diagnostyki problemu.
