Prawidłowy naciąg łańcucha w motocyklu ma znaczenie dla płynności prowadzenia, trwałości napędu i bezpieczeństwa jazdy. Kiedy jest zbyt luźny, motocykl może zacząć szarpać i mieć opóźnioną reakcję na gaz. Z naszego poradnika dowiesz się, jak rozpoznać objawy luźnego łańcucha w motocyklu, jak sprawdzić luz łańcucha i kiedy trzeba pomyśleć o wymianie całego zestawu napędowego.
Najczęstsze objawy luźnego łańcucha: szarpanie, hałas, drgania i opóźniona reakcja na gaz
Jeżeli pewne zachowania motocykla budzą Twoje podejrzenia i zastanawiasz się, jak rozpoznać objawy luźnego łańcucha, spieszymy z pomocą.
Objawy luźnego łańcucha to między innymi:
- szarpanie przy dodawaniu i odpuszczaniu gazu,
- metaliczne stuki z okolic wahacza,
- drgania wyczuwalne na podnóżkach, w okolicach kanapy lub podczas jazdy ze stałą prędkością,
- odgłos „strzelania” przy zmianie biegów.
Pierwszym sygnałem jest właśnie szarpanie, które może występować przy dodawaniu i odpuszczaniu gazu. Motocykl łapie chwilowe opóźnienie pomiędzy ruchem manetki a przekazaniem momentu obrotowego na tylne koło. Ten objaw jest najczęściej wyczuwany podczas jazdy w korku, przy niskiej prędkości, na niskich biegach, a także przy delikatnym operowaniu gazem. Możesz mieć wrażenie, że całość pracuje z opóźnieniem.
Metaliczne stuki z okolic wahacza wynikają z faktu, że zbyt luźny wahacz może mocniej pracować w zakresie góra-dół, uderzać o ślizg, rolkę łańcucha i inne elementy prowadzące. Możesz wtedy usłyszeć głuche klekotanie lub nieregularny hałas. Ten objaw jest wyczuwalny w szczególności podczas jazdy po nierównej nawierzchni, przy redukcji biegów lub podczas przyspieszania po hamowaniu silnikiem.
Drgania łańcucha, które można wyczuć na podnóżkach, w okolicach kanapy lub po prostu podczas jazdy ze stałą prędkością, są kolejnym objawem luźnego łańcucha. Wynika to z faktu, że w zależności od położenia tylnego koła naciąg w jednym momencie może być w normie, a w innym – luz staje się zbyt duży.
Odgłos „strzelania” napędu przy zmianach biegów to chyba najbardziej niepokojący sygnał, głównie ze względu na wrażenia, jakie mu towarzyszą. Usłyszysz go w szczególności przy wrzucaniu jedynki, zmianie biegów z pierwszego na drugi lub przy gwałtowniejszym puszczeniu sprzęgła.
Jak sprawdzić luz łańcucha w motocyklu krok po kroku?
Kontrola luzu łańcucha to prosty zabieg, ale mimo wszystko trzeba zachować dokładność. Zanim zaczniesz, zajrzyj do instrukcji obsługi swojego motocykla. Producenci podają właściwą wartość luzu oraz sposób pomiaru. Ten może różnić się w zależności od marki, modelu i typu motocykla. Można go dokonywać na stopce bocznej, centralnej lub po prostu przy motocyklu stojącym w pionie. W zależności od ustawienia naciąg łańcucha będzie się zmieniał.
Uniwersalny sposób kontroli luzu łańcucha wygląda następująco:
- ustaw motocykl w stabilnej pozycji, wyłącz silnik i wbij neutralny bieg;
- znajdź odpowiednie miejsce pomiaru, najczęściej to punkt na dolnym odcinku łańcucha, mniej więcej w połowie odległości między zębatkami;
- przyłóż linijkę w położeniu wyjściowym i poruszaj łańcuchem w górę i w dół.
Przydatne wskazówki:
- wykonaj kilka pomiarów, przetaczając motocykl pomiędzy pomiarami;
- skontroluj stan całego napędu – sprawdź, czy nie ma rdzawych nalotów, jak układa się łańcuch na zębatkach, czy zęby mają regularny kształt;
- sprawdź, czy napinacz łańcucha jest dobrze ustawiony, bo to może powodować przekłamania i problemy po regulacji.
Pomiar luzu między zębatkami i zakres 20-40 mm
Wiesz już, jak skontrolować naciąg łańcucha – trzeba ustawić motocykl zgodnie z instrukcją, znaleźć dolny odcinek łańcucha między zębatkami, przyłożyć miarkę i sprawdzić przesunięcie łańcucha w pionie. Wynik poniżej wartości podawanej przez producenta oznacza, że napęd jest zbyt mocno napięty, a wynik powyżej – zbyt luźny.
Zakres 20-40 mm jest podawany jako uniwersalny i to do tego stopnia, że pojawia się m.in. na kursach na prawo jazdy oraz egzaminie. Jednak np. w motocyklach adventure, cross i enduro dopuszczalny luz może być większy, bo zawieszenie pracuje w większym zakresie. Z kolei w motocyklu sportowym będzie on mniejszy.
Regulacja łańcucha w motocyklu – jak to zrobić?
Procedura regulacji łańcucha w motocyklu pozornie wydaje się prosta, ale wymaga precyzji. Oto jak wykonać ją krok po kroku:
- poluzuj oś tylnego koła,
- ustaw napinacze,
- przesuń koło minimalnie do tyłu,
- skontroluj luz,
- sprawdź, czy koło jest ustawione na wprost,
- dokręć oś, pamiętając o właściwym momencie.
Najlepiej dokonywać regulacji stopniowo i po każdej zmianie wykonywać pomiar na nowo. Krytycznym punktem jest moment dokręcenia osi. Wtedy może minimalnie zmienić się jej położenie. Dlatego sprawdzenie naciągu na tym etapie jest bardzo istotne.
Luźny łańcuch czy zużyty napęd: kiedy wystarczy regulacja, a kiedy wymiana?
Luźny łańcuch nie zawsze oznacza konieczność wymiany napędu, oczywiście pod warunkiem, że łańcuch jest w dobrym stanie, a zębatki nie są zużyte. Gdy całość jest już maksymalnie wyciągnięta, to oznacza, że czas na wymianę. Co więcej, jeżeli po kilkuset kilometrach luz łańcucha znów będzie zbyt duży, to może oznaczać, że łańcuch jest wyciągnięty i wtedy też należy go wymienić.
Jeśli zaobserwujesz, że jakieś ogniwa są zapieczone lub w kiepskim stanie to trzeba bezwzględnie pomyśleć o wymianie napędu. Łańcuch powinien pracować płynnie.
Ostatni punkt to zużyte zębatki. Jeśli zęby są ostre, pochylone, nierówne albo przypominają haczyki, wtedy należy wymienić cały zespół napędowy. Z drugiej strony – wymiana całego napędu to najczęściej stosowana praktyka niezależnie od tego, czy zużyły się zębatki, czy łańcuch.
Wyciągnięty łańcuch, zużyte zębatki i nierówny naciąg
Wyciągnięty łańcuch nie zawsze daje objawy od razu. Motocykl może normalnie jechać i tylko od czasu do czasu usłyszysz niepokojące stuki. Jeżeli jednak prawidłowy poziom luzu staje się trudny do utrzymania i po krótkim czasie napęd znów wymaga regulacji, to znak, że elementy napędu są w kiepskim stanie i trzeba je wymienić.
Nierówny naciąg łańcucha rozpoznasz podczas pomiaru w kilku punktach. Przetocz motocykl, sprawdź luz, przetocz go dalej i zmierz ponownie. Jeżeli różnice są duże, to znaczy, że łańcuch pracuje nierówno, może mieć zapieczone ogniwa lub uszkodzenia, których nie widać na pierwszy rzut oka.
Zużyte zębatki również dadzą o sobie znać, choć będą to objawy podobne do luźnego łańcucha. Jeśli na tylnej zębatce pojawiły się haczykowate zęby, to przednia może być już w znacznie gorszym stanie. Łańcuch może wtedy podskakiwać, hałasować, a nawet uszkodzić inne elementy napędu.
Najważniejsza zasada jest prosta – objawy luźnego łańcucha należy sprawdzić możliwie jak najszybciej. Jeżeli motocykl szarpie, z okolic napędu słychać hałas, a reakcja na gaz jest opóźniona, koniecznie sprawdź stan i naciąg napędu. Prawidłowa regulacja to tylko kilka minut pracy, a może zaoszczędzić setki czy tysiące złotych, a także uratować Twoje zdrowie i życie.
