Rozmiary opon motocyklowych – jak odczytać oznaczenia i dobrać właściwą oponę?

Opony motocyklowe występują w rozmaitych rozmiarach i typach. Co oznaczają symbole 120/70ZR17 58 W M/C tubeless, które dla niektórych wyglądają tajemniczo?

Opony motocyklowe nie są zwykłymi kawałkami gumy. To elementy, które na powierzchniach dwóch damskich dłoni łączą motocykl z nawierzchnią drogi. Od ich jakości zależy przyczepność, która bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo jazdy, choćby poprzez długość drogi hamowania.

Pamiętaj, że opony motocyklowe, wytwarzane w rozmaitych rozmiarach i typach, muszą być odpowiednio dobrane do Twojej maszyny. W przypadku motocykli wskazówka jest jedna – decyzja producenta pojazdu. Jakiekolwiek samodzielne modyfikacje rozmiarów i typów opon motocyklowych zdecydowanie nie są zalecane i grożą najpoważniejszymi konsekwencjami! Nie chodzi tu o policyjne kontrole drogowe, a o fundamentalne bezpieczeństwo jazdy. Co ciekawe, w wielu przypadkach, w odróżnieniu od producentów samochodów, wytwórcy motocykli w instrukcjach obsługi wprost zalecają nawet dany model wskazanego producenta ogumienia. Proszę mi wierzyć, że te informacje nie wynikają bynajmniej z umów marketingowych i warto je respektować.

Jak odczytać rozmiar opony motocyklowej na przykładzie 120/70ZR17?

Jeśli producent motocykla określił rozmiar opony zalecanej w tym przypadku na przednie koło maszyny jako 120/70ZR17, oznacza to, że:

• 120 – szerokość opony ma wynosić 120 mm. Nie należy jednak odnosić tego do wyniku samodzielnego pomiaru suwmiarką. Chodzi o rozmiar konstrukcyjny osnowy (karkasu) opony;
• 70 – różnica wysokości opony pomiędzy jej zewnętrzną średnicą na powierzchni bieżnika a średnicą osadzenia na obręczy (feldze), w odniesieniu do szerokości opony, wynosi 70%. W tym przypadku będzie to więc około 87 mm. Ta wartość często nazywana jest potocznie „profilem”;
• Z – opona przeznaczona jest do wysokich prędkości użytkowania, które zawsze określone są dokładnie kolejnym symbolem, o którym niżej;
• R – opona ma konstrukcję radialną;
• 17 – średnica osadzenia stopki opony na obręczy (feldze), wyrażona w calach, wynosi 17. Nie jest to więc absolutnie całkowita zewnętrzna średnica opony.

Szerokość, profil, konstrukcja, średnica felgi oraz indeksy nośności i prędkości

Opony motocyklowe są dobierane pod względem rozmiarów i cech konstrukcyjnych do danego modelu jednośladu przez jego producenta. Najczęściej bez jakiejkolwiek tolerancji. Samodzielna zmiana tych zaleceń ma z reguły istotny wpływ na charakterystykę prowadzenia się pojazdu. Warto znać efekty poszczególnych modyfikacji.

Szerokość i „profil” opon motocyklowych

Szerokość i „profil” opon motocyklowych to parametry, które niektórzy właściciele jednośladów samodzielnie próbują modyfikować. Zastosowanie szerszej opony tylnej (o ile jest ona w stanie zmieścić się w wahaczu) dodaje wizualnej agresywności pojazdowi, za cenę dramatycznego ograniczenia poręczności motocykla (łatwości wprowadzania maszyny w łuk i precyzyjnego przeprowadzania jej po nim). Rzadziej zdarzają się próby zastosowania węższych opon, owocujące pogorszeniem przyczepności kół do nawierzchni.

Jeśli chodzi o „profil” opon motocyklowych, bardzo często dochodzi do zamian ogumienia tylnego o szerokości 180–200 mm pomiędzy wartościami 50, 55 i 60. Zmniejszenie wskazanego parametru poprawia stabilność charakterystyki prowadzenia się pojazdu, natomiast zwiększenie – zwiększa poręczność. Ze względu na możliwy samodzielny „tuning” właściwości jezdnych motocykli warto zawsze skonfrontować prawidłowość rozmiarów opon zamontowanych na swoim pojeździe z wytycznymi zawartymi w instrukcji obsługi, jeśli maszyna miała poprzednich właścicieli.

Średnica obręczy (felg) i opon motocyklowych

Średnica opon motocyklowych, które można zastosować w pojeździe, musi ściśle odpowiadać rozmiarom obręczy (felg), gdyż modyfikacja tego dopasowania nie jest możliwa. Znane są jednak przypadki mniej bądź bardziej udanych prób modyfikacji rozmiarów całych kół.

Przykładem może być legendarna pierwsza generacja Hondy CBR 900 RR Fireblade (SC28 z roku 1992), którą wyposażono w przednie koło o średnicy 16 cali. Rozwiązanie to miało na celu zmniejszenie masy nieresorowanej oraz poprawę zwrotności i szybkości reakcji motocykla na ruchy kierownicy. Właściciele tych pojazdów decydowali się jednak na modyfikacje rozmiaru kół na siedemnastocalowe, stosowane w kolejnych wersjach, głównie ze względu na brak dostępności sportowych opon w rozmiarze 16.

Typy konstrukcji opon motocyklowych

Konstrukcja opon motocyklowych to inaczej mówiąc układ nici osnowy, czyli jej szkieletu. Możliwe rozwiązania to:

• typ diagonalny, oznaczany symbolami „-” lub „D”, w którym nitki osnowy biegną pod kątem mniejszym niż 90 stopni do linii środkowej bieżnika, krzyżując się warstwowo. Opony takie mają sztywne boki, dobrze znoszą duże obciążenia, ale mocniej się nagrzewają przy wysokich prędkościach. Stosuje się je głównie w motocyklach klasycznych, ciężkich chopperach czy turystycznych starszego typu;
• typ diagonalny opasany, oznaczany symbolem „B”, w którym stosuje się dodatkową warstwę wzmacniającą (opasanie) nad osnową diagonalną, co stabilizuje czoło opony przy wyższych prędkościach. Opony takie przeznaczone są do motocykli turystycznych o dużej masie i mocy;
• typ radialny, oznaczany symbolami „R” lub „ZR”, w którym nitki osnowy biegną prostopadle do kierunku jazdy (pod kątem 90 stopni), a na czoło nakładane jest opasanie z linek stalowych lub włókien. Mają elastyczne ścianki boczne i sztywne czoło, dzięki czemu nagrzewają się w mniejszym stopniu, zachowują lepszą przyczepność w zakrętach przy dużych prędkościach i są standardem w nowoczesnych motocyklach szosowych, sportowych i nakedach.

Opony motocyklowe różnią się także pod względem zastosowania dodatkowego elementu wypełnianego gazem bądź pianką w tworzonych przez nie komorach lub jego braku. Jeśli opona jest jednocześnie samodzielną komorą gazową, oznaczona jest symbolem „tubeless” lub TL. Jeśli wymagane jest stosowanie dodatkowych elementów, na przykład dętki, producenci oznaczają opony symbolami „tube type” lub TT.

Maksymalna nośność i prędkość opon motocyklowych

Opony motocyklowe mają ograniczenia w zakresie dopuszczalnego obciążenia i maksymalnej dopuszczonej prędkości. W każdym przypadku oznacza się to symbolami liczbowymi – nośność i literowymi – prędkość. Wartości prezentują poniższe tabele.

Tabela indeksów nośności opon motocyklowych

Tabela dopuszczalnych prędkości opon motocyklowych

W przypadku parametrów dopuszczalnej nośności i prędkości opon motocyklowych nic nie stoi na przeszkodzie, by zastosować ogumienie o indeksach wyższych niż wytyczne producenta pojazdu.

Tabela popularnych rozmiarów opon motocyklowych i ich zastosowania

Typowe rozmiary opon przednich i tylnych do motocykli szosowych, adventure, cruiserów i enduro

Typowe opony motocyklowe do motocykli szosowych – od turystycznych po sportowe – to obecnie ogumienie o średnicy osadzenia 17 cali. W przypadku kół przednich standardowa szerokość to 120 mm, natomiast jeżeli chodzi o tylne – 180–200 mm. Maszyny typu adventure miewają przednie koła o średnicy osadzenia 19 cali, przy typowej szerokości 120 mm. Tylne występują zazwyczaj w najpowszechniejszym rozmiarze osadzenia – 17 cali, przy szerokości 170 mm. Cruisery miewają opony przednie o średnicach od 16 do 21 cali, natomiast tylne – od 15 do nawet 18 cali. W przypadku enduro najpopularniejszą średnicą osadzenia przednich opon jest 21 cali, przy szerokości 80–90 mm. Jeżeli chodzi o koła tylne, to maszyny enduro wyposażane są z reguły w obręcze 18 cali, natomiast crossowe – 19. Szerokości to zwykle przedział 120–140 mm.

Czy można założyć szerszą, węższą lub inną oponę niż zaleca producent motocykla?

Modyfikacje rozmiarów opon motocyklowych, jak zostało to wyjaśnione wyżej, mają zazwyczaj duży wpływ na charakterystykę prowadzenia się pojazdu. Stąd zagadnienie to stanowi „wyższą szkołę jazdy” i na takie działania mogą pozwolić sobie wyłącznie profesjonaliści. Motocykliści używający swoich maszyn amatorsko zdecydowanie powinni ściśle przestrzegać zaleceń producenta pojazdu.